“ย้ายไปประจำที่ใหม่ เช่าบ้านอยู่เอง เบิกค่าเช่าได้ไหม?” เป็นคำถามที่ข้าราชการเกือบทุกคนต้องเจอสักครั้งในชีวิตราชการ และเป็นสิทธิที่หลายคนเสียประโยชน์ไปเพราะเข้าใจผิดว่าตัวเองไม่มีสิทธิ หรือยื่นเอกสารไม่ครบ เพื่อนข้าราชการจะสรุปหลักเกณฑ์จากพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2547 และที่แก้ไขเพิ่มเติมถึงฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2561) ให้ อ่านจบแล้วเช็คสิทธิตัวเองได้ทันที
ก่อนอื่นต้องเข้าใจหลักคิดสำคัญก่อนว่า ค่าเช่าบ้านข้าราชการ “ไม่ใช่สวัสดิการที่ทุกคนได้” แต่เป็นสิทธิที่เกิดจากการที่ทางราชการสั่งให้เราไปทำงานต่างท้องที่แล้วเราต้องมีภาระเรื่องที่อยู่อาศัย ดังนั้นเงื่อนไขทุกข้อจะวนอยู่กับคำว่า “คำสั่งของทางราชการ” เป็นหลัก
1. ใครมีสิทธิเบิกค่าเช่าบ้าน
หลักเกณฑ์ตามมาตรา 7 แห่งพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2547 คือ ต้องเป็นข้าราชการที่ ได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานในต่างท้องที่ (ไม่ใช่ท้องที่ที่เริ่มรับราชการครั้งแรก หรือท้องที่ที่กลับเข้ารับราชการใหม่) และรวมถึงกรณีที่สำนักงานเดิมย้ายที่ทำการไปตั้งในท้องที่ใหม่ด้วย
แต่ถึงจะย้ายตามคำสั่ง ก็จะ หมดสิทธิ ถ้าเข้าข้อยกเว้นข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
- ทางราชการได้จัดที่พักอาศัยให้อยู่แล้ว (บ้านพักราชการ) และผู้มีอำนาจได้จัดให้เข้าพัก
- มีเคหสถานของตนเองหรือของคู่สมรสอยู่ในท้องที่ที่ไปประจำ โดยไม่มีหนี้ค้างชำระกับสถาบันการเงิน
- ได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำต่างท้องที่ ตามคำร้องขอของตนเอง (ย้ายเอง = โดยหลักไม่เกิดสิทธิ)
2. เบิกได้เท่าไหร่ — อัตราตามระดับตำแหน่ง
หลักการเบิกคือ เบิกได้เท่าที่จ่ายจริง แต่ไม่เกินเพดานตามบัญชีอัตราค่าเช่าบ้านข้าราชการ ท้ายพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2561) ซึ่งแยกบัญชีตามประเภทข้าราชการ (พลเรือน ครู ตำรวจ ทหาร ตุลาการ อัยการ) สำหรับข้าราชการพลเรือนสามัญใช้บัญชีหมายเลข 7 แบ่งเพดานตามประเภทตำแหน่งและระดับ ดังตาราง
ข้าราชการพลเรือนสามัญ — ประเภทวิชาการ
| ระดับ | เงินเดือน | ค่าเช่าบ้านไม่เกิน/เดือน |
|---|---|---|
| ปฏิบัติการ | 7,140–ต่ำกว่า 15,065 บาท | 2,500 บาท |
| ปฏิบัติการ | 15,065–ต่ำกว่า 18,480 บาท | 3,000 บาท |
| ปฏิบัติการ | ตั้งแต่ 18,480 บาท | 4,000 บาท |
| ชำนาญการ | 13,160–ต่ำกว่า 17,721 บาท | 3,000 บาท |
| ชำนาญการ | 17,721–ต่ำกว่า 25,470 บาท | 4,000 บาท |
| ชำนาญการ | 25,470–ต่ำกว่า 34,680 บาท | 5,000 บาท |
| ชำนาญการ | ตั้งแต่ 34,680 บาท | 6,000 บาท |
| ชำนาญการพิเศษ | 19,860–ต่ำกว่า 27,887 บาท | 4,000 บาท |
| ชำนาญการพิเศษ | 27,887–ต่ำกว่า 34,270 บาท | 5,000 บาท |
| ชำนาญการพิเศษ | ตั้งแต่ 34,270 บาท | 6,000 บาท |
| เชี่ยวชาญ | 24,400–ต่ำกว่า 34,270 บาท | 5,000 บาท |
| เชี่ยวชาญ | ตั้งแต่ 34,270 บาท | 6,000 บาท |
| ทรงคุณวุฒิ | ทุกอัตราเงินเดือน | 6,000 บาท |
ข้าราชการพลเรือนสามัญ — ประเภททั่วไป
| ระดับ | เงินเดือน | ค่าเช่าบ้านไม่เกิน/เดือน |
|---|---|---|
| ปฏิบัติงาน | 4,870–ต่ำกว่า 15,065 บาท | 2,500 บาท |
| ปฏิบัติงาน | ตั้งแต่ 15,065 บาท | 3,000 บาท |
| ชำนาญงาน | 10,190–ต่ำกว่า 14,410 บาท | 2,500 บาท |
| ชำนาญงาน | 14,410–ต่ำกว่า 18,480 บาท | 3,000 บาท |
| ชำนาญงาน | ตั้งแต่ 18,480 บาท | 4,000 บาท |
| อาวุโส | 15,410–ต่ำกว่า 27,887 บาท | 4,000 บาท |
| อาวุโส | 27,887–ต่ำกว่า 34,270 บาท | 5,000 บาท |
| อาวุโส | ตั้งแต่ 34,270 บาท | 6,000 บาท |
| ทักษะพิเศษ | ทุกอัตราเงินเดือน | 6,000 บาท |
ประเภทบริหารและอำนวยการ
| ตำแหน่ง | เงินเดือน | ค่าเช่าบ้านไม่เกิน/เดือน |
|---|---|---|
| บริหารระดับต้น | 24,400–ต่ำกว่า 34,270 บาท | 5,000 บาท |
| บริหารระดับต้น | ตั้งแต่ 34,270 บาท | 6,000 บาท |
| บริหารระดับสูง | ทุกอัตรา | 6,000 บาท |
| อำนวยการระดับต้น | 19,860–ต่ำกว่า 27,887 บาท | 4,000 บาท |
| อำนวยการระดับต้น | 27,887–ต่ำกว่า 34,270 บาท | 5,000 บาท |
| อำนวยการระดับต้น | ตั้งแต่ 34,270 บาท | 6,000 บาท |
| อำนวยการระดับสูง | 24,400–ต่ำกว่า 34,270 บาท | 5,000 บาท |
| อำนวยการระดับสูง | ตั้งแต่ 34,270 บาท | 6,000 บาท |
อัตราข้างต้นเป็นบัญชีสำหรับข้าราชการพลเรือน รวมถึงกลุ่มที่กฎหมายกำหนดให้ใช้บัญชีเดียวกัน เช่น ข้าราชการรัฐสภา ข้าราชการศาลยุติธรรมบางประเภท และข้าราชการธุรการฝ่ายอัยการ
ข้าราชการกลุ่มอื่น
| กลุ่ม | ช่วงเพดานค่าเช่าบ้าน |
|---|---|
| ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา | 2,500–6,000 บาท/เดือน ตามอันดับและขั้นเงินเดือน |
| ตำรวจ | 2,500–6,000 บาท/เดือน ตามระดับและขั้นเงินเดือน |
| ทหาร | 2,500–6,000 บาท/เดือน ตามระดับและขั้นเงินเดือน |
| ตุลาการ | 3,000–6,000 บาท/เดือน ตามตำแหน่ง |
| อัยการ | 3,000–6,000 บาท/เดือน ตามตำแหน่ง |
ตุลาการและอัยการมีเพดาน 3,000, 4,000, 5,000 หรือ 6,000 บาทตามตำแหน่ง ส่วนตำรวจ ทหาร และครูใช้ตารางขั้นเงินเดือนเฉพาะของแต่ละกลุ่ม
อีกกรณีที่ถามบ่อยมาก คือ ผ่อนบ้าน (เช่าซื้อ/กู้ซื้อบ้าน) แทนการเช่า ก็ใช้สิทธินำค่าผ่อนชำระมาเบิกได้ ภายใต้เงื่อนไขและเพดานเดียวกัน โดยต้องเป็นการผ่อนกับสถาบันการเงินตามที่ระเบียบกำหนด และบ้านต้องอยู่ในท้องที่ที่ไปประจำ นี่คือสิทธิที่หลายคนไม่รู้และเสียประโยชน์มานาน
ใช้สิทธิผ่อนบ้านแทนเช่า? เทียบดอกเบี้ยสินเชื่อบ้านก่อนตัดสินใจ
ถ้ากำลังชั่งใจระหว่างเช่ากับซื้อในท้องที่ใหม่ ลองเทียบอัตราดอกเบี้ยสินเชื่อบ้านสำหรับข้าราชการหลายธนาคารก่อน — โครงการสวัสดิการมักได้ดอกเบี้ยต่ำกว่าปกติ
เปรียบเทียบสินเชื่อบ้านข้าราชการ →* ลิงก์พันธมิตร (affiliate) — หากสมัครผ่านลิงก์นี้ เว็บไซต์จะได้รับค่าแนะนำเล็กน้อยโดยคุณไม่เสียค่าใช้จ่ายเพิ่ม
3. ใช้เอกสารอะไรบ้าง ยื่นอย่างไร
แบบฟอร์มหลักมี 2 แบบ คือ แบบ 6005 (แบบขอรับค่าเช่าบ้าน) ใช้ยื่นครั้งแรกเพื่อขออนุมัติสิทธิ ประกอบด้วยส่วนข้อมูลผู้ขอ ส่วนการรับรองสิทธิ และส่วนการอนุมัติ และ แบบ 6006 (แบบขอเบิกเงินค่าเช่าบ้าน) ใช้เบิกเงินรายเดือนหลังได้รับอนุมัติสิทธิแล้ว เอกสารประกอบหลักๆ ได้แก่ สัญญาเช่า/สัญญาเช่าซื้อหรือสัญญากู้ ใบเสร็จรับเงินค่าเช่าหรือหลักฐานผ่อนชำระ สำเนาคำสั่งย้าย และสำเนาทะเบียนบ้าน
จุดที่ทำให้เรื่องล่าช้าบ่อยที่สุดคือหน่วยงานต้องแต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริง (ตรวจสภาพบ้านเช่าจริง) ก่อนอนุมัติ ดังนั้นควรยื่นแบบ 6005 ให้เร็วที่สุดหลังย้าย และเตรียมพร้อมให้กรรมการเข้าตรวจ อย่ารอจนสิ้นปีงบประมาณ
4. คำถามที่เจอบ่อย (FAQ)
ถาม: เช่าบ้านอยู่กับครอบครัว สัญญาเช่าเป็นชื่อคู่สมรส เบิกได้ไหม?
ตอบ: โดยหลักสัญญาเช่าควรเป็นชื่อผู้ใช้สิทธิ หากเป็นชื่อคู่สมรสจะมีประเด็นต้องตรวจสอบเพิ่ม ควรปรึกษางานการเงินก่อนทำสัญญา
ถาม: สามีภรรยาเป็นข้าราชการทั้งคู่ อยู่บ้านเช่าหลังเดียวกัน เบิกได้ทั้งสองคนไหม?
ตอบ: ไม่ได้ — กรณีอยู่ด้วยกันให้ใช้สิทธิได้เพียงคนเดียว
ถาม: ย้ายกลับมาท้องที่ที่บรรจุครั้งแรก มีสิทธิไหม?
ตอบ: ท้องที่ที่เริ่มรับราชการครั้งแรกโดยหลักไม่เกิดสิทธิ แต่มีรายละเอียดข้อยกเว้นในบางกรณี ควรตรวจสอบกับกองการเจ้าหน้าที่
- พระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2547 และที่แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2561 — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนที่ 98 ก (22 พฤศจิกายน 2561)
- ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการเบิกจ่ายเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการ
- หนังสือกระทรวงการคลัง ที่ กค 0409.5/ว 2 ลว. 29 ม.ค. 2550 (หลักเกณฑ์การจัดข้าราชการเข้าพักอาศัยในที่พักของทางราชการ)
บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไป โปรดตรวจสอบกับระเบียบฉบับจริงและงานการเงิน/การเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานท่านก่อนดำเนินการ · อัปเดตล่าสุด: กรกฎาคม 2569
Leave a Reply